İlginizi Çekebilir
  1. Ana Sayfa
  2. Son Dakika
  3. EOS “blok üreticileri” ve merkeziyetçi sistemlerin sıkıntısı

EOS “blok üreticileri” ve merkeziyetçi sistemlerin sıkıntısı

decentral2

Blockchain ve Ölçeklenebilirlik

Daha önceki twitter bilgi seli paylaşımlarımızdan birinde, Lightning Network’ün Bitcoin için ne kadar önemli olduğunu anlatmak için şu üçgeni kullanmıştık:

Blockchainde bu üçgendeki üç unsurdan ikisine ulaşmak çok kolay, ancak üçünü bir arada sağlamak çok zor. Bitcoin’den sonra çıkan altcoinlerin çoğu, yüksek işlem hacmini kaldırabilmek amacıyla (scalability), daha merkeziyetçi yapılar üzerinden denemeler yapmaktalar.

Bu çerçevede karşımıza çıkan çeşitli işlem onaylama mekanizmaları arasında Delegated Proof of Stake dediğimiz, bir bakıma supernodelar / masternodelar üzerinden çalışan yaklaşımlar bulunmakta. Burada yapılan özetle, merkeziyetsiz yapıdan bir miktar fedakarlık yaparak ölçeklendirme sorununu aşmak.

EOS

Coinmarketcap sitesinde 5. sırada bulunan ve ICO’sunda 4 milyar ABD dolarına yakın bir para kazanan EOS projesinde, yukarıda anlatılan yöntem çerçevesinde oluşturulan supernodelara “block producer”  (BP) ismi verilmiş.

EOS’un yönetim şekline göre, token sahiplerinin her üç dakikada vereceği oy mekanizması çerçevesinde en çok oy alan 21 BP, yönetimde oy hakkına sahip oluyor. Bunların dışında, bu BP’lerin yerini alabilecek “yedek” BP’ler de mevcut ve ilk 21 BP dahil sıralamada en üstte ilk 53’e giren BP’ler, sisteme verdikleri hizmetten ötürü her gün (sıralamalarına göre) EOS kazanmaktalar. Örneğin sıralamada 1 numara olan günde ~1100 EOS, 21. sırada olan ise günde ~700 EOS kazanıyor.

EOS’un kendi Mainnet’ine Geçişi ve BP’ler

Geçtiğimiz haftalarda bildiğiniz üzere EOS, Ethereum blockchaininden kendi mainnetine, yani yukarıda izah ettiğimiz BP’lerin onayladığı sisteme geçiş yaptı. Ancak bu geçiş aşamasında, bazı kötü niyetli 3. tarafların phishing ve benzeri yöntemlerle bir takım token holderları kandırması sonucunda yaklaşık olarak $25,000 değerinde sahtekarlık yapıldığı ortaya çıktı. Bunun üzerine BP’ler, kendi aralarında karar vererek EOS’un blockchainini “durdurma/dondurma” ve ilgili 7 hesabı askıya alma kararı aldılar. Peki bunu yapmaya yetkileri var mıydı?

Image result for eos governance

EOS Nasıl Yönetilir?

EOS’un “anayasasına” göre bu sahtekarlıklar durumunda ne yapılması gerektiğine karar verecek olan bir “hakemlik mahkemesi” olacak. Bu organ, bu tür durumlarda sahtekarlığa uğramış kişilerin başvurularını inceleyecek ve ne yapılması gerektiğini kararlaştıracak.

Ancak Büyük Üstat Emin Gün Sirer hocanın da daha önce ifade ettiği üzere, bahsekonu anayasa henüz token sahipleri arasında onaylanmadı ve onaylansa bile hukuksal anlamda herhangi bir geçerliliği yok.

Yani diğer bir değişle, EOS’ta yapılan işlemler, hukuki anlamda “sonuçlandırılmış” değil ve geriye çevrilebilir.

Yukarıda ifade ettiğimiz sahtekarlık olduğunda, sözkonusu “hakemlik” organı, “token sahipleri bize daha bu görevi vermedi, biz karar veremeyiz,” diyerek geri çekildiler. Bunun üzerine BP’ler inisiyatif larak EOS blockchainini dondurdular ve çalınan paralar henüz blockchainden çıkarılamadığı için yapılan işlemleri “geri çevirerek” sıkıntıyı giderdiler.

Kulağa hoş mu geliyor? Aslında ne yazık ki, durum pek de iyi değil. Koinler cüzdandan çıkmadığı için “hasar” atlatıldı, ancak bir kişinin 1000 EOS çalıp BTC’ye çevirmesi ve bu BTC’yi ilgili borsadan çıkarması durumunda, yapılan hileyi geriye çevirseniz bile, kaybolan BTC’nin birileri tarafından karşılanması gerekecek. Sıkıntı büyük.

Blockproducer yönetmi, Blockchain çerçevesinde neden sıkıntılı?

Yazımızın başında sizlerle yeniden paylaştığımız üçgenimizin olmazsa olmaz unsurlarından biri merkeziyetsizlik, yani sansüre karşı dirençtir.

EOS, BPlerin her üç dakikada bir verilecek oylarla, token sahiplerinin token miktarlarına oranla oy vermesi yöntemiyle karar verici ilk 21’e girdiği sistemi ile, bilinçli veya bilinçsiz aslında merkeziyetçi bir sistem yaratmıştır.

Blockchain’in olmazsa olmazlarından biri olan “sansüre karşı direnç” prensibi çiğnenmiş, şu veya bu sebepten dolayı kısıtlı bir elit grup, zinciri dondurmuştur.

Geleneksel hukuk anlamında hiçbir geçerliliği olmayan “anayasa” hala onaylanmamıştır. Console command gerektiren oy verme işlemi, token sahiplerinin %99’unun teknik bilgi yetersizliği sebebiyle ulaşamayacağı bir yöntem olduğu için EOS yönetimi, balinalar ve kartellerin eline kalmıştır.

Bu bağlamda, coğrafi olarak gruplaşmalar ve cartel oluşumları tescillenmiş, bu büyük gruplar arasında gerçekleştirilen “al gülüm ver gülüm” sebebiyle ilk 21 bir bakıma bu kirli siyaset yöntemi ile belirlenmiştir.

Blockchain teknolojisi, merkezi yapılar içerisinde elitlerin kirli siyasi yöntemler ile yönetimi elde tuttuğu günleri geride bırakmamız için var. Merkeziyetsiz yapılar, scalability açısından sıkıntı yaratsalar da işte bu yüzden çok önemliler.

Değerlendirme:

EOS’taki kartel oluşumları gelecekte bu blockchain üzerinden yapılacak işlemlerin onaylanması yönetiminde istismara açık bir yapıya sahip. Projeyi geliştirenler, “her üç dakikada bir oy verme” ve “oy veremese bile başkasına delege etme” yöntemi ile gücün bir merkezde toplanmasını engellemeye çalıştılar. Ancak siyasette olduğu gibi, ilk 53’e girip her gün pasif şekilde EOSları toplamak isteyen taraflar, destekçilerine maddi ödüller sağlamak koşuluyla sistemi daha bir ay geçmeden yozlaştırmayı başarmış durumdalar.

Eğer “ben dipten alırım, kısa vadede yükselince satarım,” yaklaşımına sahipseniz, o zaman EOS elbette sizin için iyi bir kar aracı olabilir, ancak coinmarketcap’de ilk 10’daki pozisyonuna güvenerek uzun vade tutmayı hesaplıyorsanız, bir kere daha düşünün derim. Kriptoparalar arasında merkeziyetçi yapılara dikkat ediniz, uzak durunuz.

Kaynaklar:

https://vitalik.ca/general/2018/03/28/plutocracy.html

EOS Locked 7 Accounts and This Has Implications for Everyone in Crypto

How EOS Block Producer Voting Works For Mainnet Governance

Yorum Yap

Yorum Yap